Bodrum Kalesi’nde Tarihi Bir Yolculuk

Bir zamanlar Halikarnassos denilen Bodrum’da beyaz badanalı evlerin arasından geçerek güzelim sahillere ulaşın ve ayaklarınızı soğuk suya sokun. Sizi kucaklayan masmavi denize bakın. Beyaz yelkenli yatlar, lüks gemiler geçip gidecek, masmavi sular ayaklarınızın altında oynaşacak ve rahatlayacaksınız. Sıcağın altında güzel bir içecek alın ve gözlerinizi yumun. Dalgaların usul usul seslerini dinlerken sizi tarihi bir yolculuğa çıkaracağım.

Halikarnassos’da Artemisia adında bir kadın hükümdarın ordusunda asker olduğunuzu hayal edin. Hükümdarınız daha yeni kocasını kaybetmiş ve ufacık bir oğlu var. Bu yüzden bu güzel sahillerle dolu, verimli bahçelerle kaplı Karialıların yaşadığı bu şehre kendisi hükmediyor. Pek sevilen Heredot onun hakkında hep övgüyle bahsediyor. Çünkü Kraliçe Artemisia çok cesur ve çok akıllı bir kadın. Gökyüzü Bodrum mavisi, deniz pırıl pırıl. Büyük savaş öncesi birkaç gününüz var. Zamanınızı güzel geçirmek istiyorsunuz.

Önce Bodrum merkezde denize giriyorsunuz. Ardından sırayla Bitez, Ortakent, Akyarlar ve Yalıkavak’ı geziyorsunuz. Bir daha ülkenize dönüp dönmeyeceğinizden emin değilsiniz. Tadını çıkarmak istiyorsunuz. Bodrum mandalinası yiyorsunuz. Kendinize güzel ve sağlam deri bir sandalet alıyorsunuz. Ticaretini yaptığınız zeytin ağaçlarının arasında yürüyor ve çam balı yiyorsunuz. Öğlen yemeği için turp otu salatası, sarmaşık kavurması ve ebegümeci kavurması yiyip kalamar yemeyi de es geçmiyorsunuz. Bilmiyorsunuz ki asırlar sonra bile bu yemekler hala Bodrum’un ünlü yemekleri olacak.

En son Gümüşlük’e gidiyorsunuz. Siz oraya Myndos diyorsunuz. Stadyum ve tiyatroyu geçiyorsunuz. Karşınızda bir ada görüyorsunuz. Eteklerinizi kaldırıp denize giriyorsunuz. Dizlerinize kadar gelen yolda yürüyüp adaya çıkıyorsunuz. Bu yoldan geçen çok kişi olacak, çok sonraları bile insanlar denizin içinden yürüyerek adaya geçecek ama tabi ki bunu bilmiyorsunuz. O geleceğin insanları bu adaya yüzyıllar sonra Tavşan adası veya Asar adası diyecekler. Limanı kontrol eden uzun bir kulenin olduğu adaya çıkıyorsunuz. Taş binaların arasında seramik vazolar satan tezgahlar var. Adanın suyunu karşılayan büyük su sarnıçlarından su içiyorsunuz. Gözlerinizi güneşten korumak için kısıp etrafa bakıyorsunuz. Adayı çevreleyen surlar, büyük liman ve pek çok taş binanın ileride depremden yıkılacağını ve sular altında kalacağını bilseniz üzülür müydünüz? Üzülmeyin, uzak gelecekte olacak, sizi hiç etkilemeyecek. Gelecekte bu güzel adanın ziyaretçilere kapalı olduğunu bilseniz bence asıl o zaman üzülürdünüz.

Ardından evinize; Bodrum merkezdeki limana bakan kaleye dönüyorsunuz. Katılmanız gereken bir savaş var. Kraliçeniz Pers kralının yanında Yunanlılara savaş açtı ne de olsa. Bugünkü Atina’ya yaklaştığınızda savaşın şafağında Pers kralı Kserkses ona katılan tüm hükümdarlara fikirlerini soruyor. Tüm o deniz amiralleri Pers kralına korkudan bir şey diyemiyorlar. Ama sizin kraliçeniz bilge ve akıllı bir kadın. Açık açık deniz savaşı yapmayalım diyor. Yunanlılar deniz savaşında üstündür diyor. Pers kralı diğer komutanlarının düşündüğünün aksine bu güzel kraliçenizin zekasına hayran oluyor ve en çok onun tavsiyesini beğeniyor.

Ama savaş kaçınılmaz. Ordular kırılıyor, gemiler parçalanıyor. Bir bakıyorsunuz ki bir Yunan gemisi doğruca sizin üstünüze geliyor. Hemen Kraliçenize söylüyorsunuz. Artemisia kaçacak yeri olmadığını fark edince taktiksel olarak yanındaki kendi gemilerinden birinin üzerine bindiriyor ve onu batırıyor. Bunu gören Yunan gemisi sizin geminizi kendi tarafında sanıyor ve peşinizi bırakıyor. Bunun üzerine de düşmanınızı takip edip yok ediyorsunuz. Artemisia’nın gemisinin nasıl zekice savaştığını izleyen Pers kralı o gün şu sözleri söylüyor. “Erkekler bugün kadın gibi, kadınlar da erkek gibi davrandılar.”

Ve Artemisia dünyanın ilk kadın deniz amirali olarak anılıyor. Bunları Bodrumlu Heredot yazıyor ve Tarih isimli kitabı yüzyılları aşıp günümüze geliyor. Günümüze dönelim ve Bodrum sokaklarında dolaşalım. Asker kahramanımızın ve kraliçesi Artemisia’nın giydiği gibi deri bir Bodrum sandaleti alalım. Sıcak külah içinde servis edilen bir dondurma yerken tarihe devam edelim.

Ne ilginçtir ki yıllar sonra Bodrum’a bir Artemisia daha hükmetti. 2.Artemisia ise ölen kocası Mausolos adına ünlü mezar anıtı Halikarnas mozolesini yaptırdı. Bu mozole dünyanın yedi harikasından biridir. Büyük bir komutan olan Artemisia kocasından sonra ülkeyi tek başına yönetti. O da ölünce kardeşi tahta geçip diğer kız kardeşi Ada’yı ise Alinda’ya sürdü. Alinda şehri ise günümüzde Aydın ilinin Karpuzlu ilçesinde yer almaktadır. Prenses Ada bu şehirde yaşarken o meşhur Büyük İskender’in muazzam fethi başladı. Ama Prenses Ada şehri İskender’e teslim etti ve bunun üzerine İskender ona tüm Bodrum’u verdi.

İşte bu Prenses’in mezarı ve canlandırması Bodrum kalesinde yer almaktadır.

Bodruma her yaz gittiğimde Bodrum kalesini ve özellikle de Prenses Ada’yı ziyaret ederim. Mezarının, kemiklerinin ve canlandırmasının yanında onun hazinesinden parçalar sergilenmekte. Özellikle altın taç harikulade. Prenses Ada çok şanslı bir kadın, çünkü hem Dünyanın Yedi Harikası’ndan birini görmüş hem de İskender’le tanışmış, hem de Bodrum’da yaşamış. Kim Bodrum’u ziyaret edip de ah, burda kalsam ve hep burda yaşasam diye düşünmez ki.

Dünyanın yedi harikasından biri olan bu mezarın şimdi yalnızca temeli yer almaktadır. Çünkü anıt mezar depremde yıkıldıktan sonra mezarın parçalarını Saint Jean Şövalyeleri Bodrum kalesini 1402’de inşa etmek için kullandılar. Küçük bir Selçuklu kalesinin olduğu yere bugün tam bir Ortaçağ kalesi olan Bodrum kalesini inşa ettiler. Bu da tam ünlü Ankara savaşının olduğu ve Timur’un Anadolu’yu fethettiği döneme denk geliyor. Hatta Cem Sultan, 2. Beyazıd’a isyan ettiğinde bu kaleye sığındı. Oradan Rodos’a sonra da Roma’ya giden Cem Sultan’ın hayatı da zaten trajiktir. Bodrum ise ancak Kanuni Sultan Süleyman zamanında fethedilmiştir.

Bugün denize sıfır olan kalenin surlarında yat limanının manzarasını, geçip giden gemileri izleyebilirsiniz. Bahçesinde yer alan bembeyaz tavus kuşlarına hayran kalıp, sıra sıra su kuyularının arasında dolaşabilirsiniz. Uzun merdivenleri aşarken hayalinizde eski zaman şövalyelerinin yaptıkları savaşları canlandırabilirsiniz. Prenses Ada’nın mezarını ziyaret edip kalenin içinde yer alan Sualtı Arkeoloji Müzesindeki batıkları görebilir, kuleleri dolaşabilirsiniz.

Ve yüksek surlarından Bodrum’un ünlü beyaz badanalı evlerine bakarken Cem Sultan’ın da aynı yerde hırsları ama aynı zamanda da edebi kişiliğiyle güzel bir şiir okuduğunu hayal edin. Muhtemelen onun kalbi de Bodrum’da kalmıştır.