"Yeryüzündeki en güzel gökyüzünün altına en güzel toprakların üstüne bir kent kurmak…" Ünlü antik tarihçi Heradot böyle anlatmış Foçalıları.

Horoz! Fok değil miydi güzelim Foça'ya adını veren. Ne ilgisi var anlatalım hikayeyi. Eğer bir gün yolunuz Marsilya’ya düşerse, belediye binasının önünde, yerdeki bir yazıtta ”Oturduğunuz bu şehir Foçalı denizciler tarafından M.Ö. 600 yılında kurulmuştur. Uygarlık güneşi buradan doğarak bütün Avrupa’ya yayılmıştır.” yazısını görmeden buradan ayrılmasın. M.Ö 600 yıllarında denizcilik bilgisi yüksek maceracı Foçalı denizciler, kendi yurtları olan eski adıyla Phocaea, Phokaia ya da bugünkü adıyla Foça’yı geride bırakarak Akdeniz’de bilinen bir kaç şehrin kurucusu olmuşlar. İşte bunlardan bir tanesi Massilia adıyla bilinen Marsilya’dır.

Zeytinyağı, üzüm, şarap, seramik kaplar, dokuma benzeri ürünlerin deniz ticaretini yapan Phokaia’lılar, dayanıklı ve hızlı gemi yapımında oldukça ustalaşmışlardı. Herodotos’a göre 50m uzunluğunda 500 yolcu taşıyabilen o çağ için büyük ama hızlı gemileri vardı.

Yenilmez Pers orduları Phokaia’nın 18–20 metre yüksek surlarına dayanmışlardı. Phokaialı’lar, teslim olmadan önce Pers kralından bir gece süre istediler. Pers Kralı Harpagos kabul etti ve ertesi sabah olduğunda gösterişle kente girdiler ve bir uyuz bir köpek dışında canlı bulamadılar. Köle olmaktansa yurtsuz kalmayı seçen Phokaialılar kentin altındaki tünellerden değerli eşyalarını sırtlayarak çoktan denize açılmışlardı. Bir grup Phokaia’lı Fransa sahilleri olan Marsilya’ya ulaştı. Kürekli gemilerle yapılan bu yolculuk da her geminin önünde horoz sembolü bulunmaktaydı. Kendi gemileri ile bir çok Akdeniz kıyısına giderek şehirler kuran Phokaialılar kültürü de taşımışlar. Fransa’ya alfabeyi götürmüşler, Akdeniz’in birçok kıyısına zeytinciliği yaymışlar.

2009 yılında bir bir grup bilim adamı ve gönüllüler antik dünyaya ait küreklerle çekilen, rüzgar gücüyle ilerleyen ve manuel bir navigasyon ile giden özel üretilmiş Kybele ile yola çıktılar Foça’dan. Amaçları Marsilya ve Foça’yı kültürel olarak yeniden kardeş yapmaktı. Ege ve Akdeniz’de adları; Molyvoz, Elea, Olbia, Alalia, Nice, Antipolis olan limanlara uğrayarak 1700 deniz milini 54 günde katettiler.

Foca, which is one of the 12 Ionian cities on the Aegean coast of Anatolia, was the pioneer of its age in terms of trade, culture and civilization. Well the Rooster, that is the symbol of France today and also actually the Phocaea value, which means vitality and early awakening and power.If you happen to be in Foca, visit Marseille square. Its surroundings are full of historic buildings, but it is waiting to regain respect for its meaning.